Lepra

Vlak naast de kerk waar wij wel eens komen ligt een kleine begraafplaats. Je loopt er zo aan voorbij. De graven liggen er wat verwaarloosd bij, het gras staat hoog, en er staat een flinke hek omheen. Niets nodigt uit om daar eens even te gaan kijken of om daar stil te staan. Het kleine bordje dat achter het hek staat is niet makkelijk te lezen. 
Toch loop ik er iedere keer met aandacht langs.  Dat komt omdat er leprapatiënten liggen. Nederlandse leprapatiënten wel te verstaan. Patiënten die hier in 1377 bij het  (niet meer bestaande) gasthuis terecht konden, en die vervolgens op een eigen begraafplaats hun laatste rustplaats vonden. De verlatenheid van de graven en de verhalen die daar verborgen liggen, doen mij denken aan mijn eigen ervaring met lepra. 

Toen ik dertien was werd er lepra bij mij ontdekt. Ik woonde toen in Amerika, op het terrein van een lepraziekenhuis, waar mijn vader werkte. De jaren daarvoor woonde wij in Ethiopië op het terrein van een ander lepraziekenhuis, en daarvoor in Oeganda, ook bij de ‘leprozen’. Lepra was dus niet iets vreemds voor mij. Ik was bekend met verbonden handen, en afgestompte voeten, allemaal ten gevolge van de gevoelloosheid die optreed als zenuwen beschadigd raken door microbacterium leprae. Maar ik denk niet dat mijn ouders ooit gedacht hadden dat lepra ons huis binnen zou komen in de vorm van een wit ongevoelig plekje op mijn knie. 

Na de ontdekking werd er nuchter gehandeld. Lepra is namelijk goed te genezen als je er snel bij bent. Na medisch onderzoek kreeg ik medicijnen voorgeschreven en ongeveer twee jaar later was ik lepra vrij, zonder wit vlekje. Voor mij geen ongevoelig vingers of voeten of verdere last van lichamelijke symptomen van de ziekte.Van de stigma die eromheen hangt heb ik wel last gehad. Krampachtig hield ik geheim dat ik lepra had. Met een bonkend hart hoorde ik hoe een juf beweerde dat ze liever doodging dan dat ze lepra zou hebben. De moeder van mijn vriendin vroeg aan mijn ouders of ze niet bang waren dat wij lepra zouden krijgen. Een geruststellende wetenschappelijk en medisch onderbouwd antwoord werd gegeven, maar er werd niet vertelde dat ik het had. Het was dus een geheim. Een groot geheim. Misschien heeft het wel meer invloed op mij gehad dan dat ik mij realiseer. 

Zo’n begraafplaats raakt mij dus. Het is symbool voor de afwijzing en verwijdering die in 1377 rondom lepra bestond, en die in veel landen nog steeds bestaat. Terwijl lepra gewoon behandelbaar is, en veel minder besmettelijk dan men denkt. Het is bizar om te merken hoe lang stigma’s en gebrek aan kennis kunnen blijven bestaan.

Gelukkig is er geen noodzaak meer voor leprabegraafplaatsen in Nederland. Hopelijk komt er een tijd dat er geen noodzaak is voor leprabegraafplaatsen in allerlei landen en komt er een tijd dat de ziekte verdwijnt, en dat de stigma er omheen alleen maar iets zal zijn van lang lang geleden. Tot die tijd sta ik even stil bij de begraafplaats in Zwolle, en ben ik dankbaar dat ik dit verhaal kan schrijven zonder bang te zijn voor stigma en afwijzing.  

(Deze post is geschreven omdat het vandaag wereldlepradag https://www.leprazending.nl/wereldlepradagis. Mocht je naar aanleiding van dit verhaaltje iets willen doen aan de bestrijding van lepra, dan kun je een gift overmaken naar de Leprazending www.leprazending.nl. )

Deel Bericht

Share on facebook
Share on google
Share on twitter
Share on linkedin
Share on pinterest
Share on print
Share on email

Leave a Reply